Slechts 1 op 3 acht gelijk statuut arbeiders-bedienden haalbaar binnen 1 jaar
Het eenheidsstatuut, dat door een arrest van het Grondwettelijk Hof, over 1 jaar in werking moet treden, lijkt verder af dan ooit. Vooral arbeiders staan lijnrecht tegenover hun werkgevers. Het wordt voor de sociale partners en de regering een zware opdracht om alle partijen op één lijn te krijgen. Arbeiders en bedienden willen immers geen rechten verliezen, terwijl de bedrijven vrezen dat het eengemaakte statuut onbetaalbaar wordt.
Dit alles blijkt uit een bevraging van arbeiders, bedienden, grote bedrijven en kmo’s in opdracht van Tempo-Team. Het onderzoek werd uitgevoerd door het onafhankelijk onderzoeksbureau InSites Consulting in april 2012 bij een representatieve steekproef van 527 werknemers en 201 HR managers. Tempo-Team pleit ervoor om de gelijkstelling te kaderen in de modernisering van de arbeidsmarkt en hierbij rekening te houden met de al zware kost van arbeid en de arbeidsmarkt mobiliteit extra te stimuleren ipv verder af te remmen.
Uit de bevraging door Tempo-Team blijkt dat de arbeiders het meest voluntaristisch zijn in hun verwachtingen over het eenheidsstatuut. 80% van hen vindt het gelijke statuut rechtvaardig; bij bedienden is dat slechts 60%. Arbeiders hebben dan ook het meeste te winnen bij de gelijkschakeling. Bedienden stellen zich wellicht gematigder op omdat ze weinig impact voor hun statuut verwachten door de eenmaking.
Beiden zijn weinig bereid tot concessies. Ruim 60% wil dat de kost van de gelijkschakeling integraal door de werkgevers en de overheid gedragen wordt. Dit in tegenstelling tot de werkgevers (40%) die verwachten dat alle partijen hun duit in het zakje doen. De KMO’s, die in ons land meer dan 90% van de bedrijven uitmaken, stellen zich in deze een flink stuk harder op dan de grote bedrijven. Bijna de helft van de KMO’s stelt dat werknemers door het eenheidsstatuut aan rechten moeten inboeten (43%), terwijl opvallend minder grote bedrijven (36%) deze mening toegedaan is.
Het valt op dat de meerderheid (ruim 60%) van de ondervraagde werknemers en werkgevers niet gelooft in de haalbaarheid van het eenheidsstatuut tegen de door het Grondwettelijk Hof vooropgestelde deadline van juli 2013.
“Het eerste arrest van het Arbitragehof over het eenheidsstatuut is intussen maar liefst 19 jaar oud. Verleden jaar oordeelde het Grondwettelijk Hof dat (overheid en sociale partners) uiterlijk op 8 juli 2013 elke ongelijkheid tussen arbeiders en bedienden uit de wereld moeten helpen. Gezien de grote kloof tussen werkgevers en werknemers en het scepticisme over de haalbaarheid van de gestelde deadline is het dus meer dan vijf voor twaalf om tot een consensus te komen. De huidige situatie werkt enkel onzekerheid en verwarring in de hand”, aldus Philippe Melis, Social & Public Affairs Manager Tempo-Team.
Volgens Stefan Nerinckx, expert arbeidsrecht bij het advocatenkantoor Field Fisher Waterhouse en docent arbeidsrecht Hogeschool Universiteit Brussel zullen rechters juridisch geen andere keuze hebben dan de opzegtermijnen voor bedienden toe te passen op de arbeiders die ontslagen worden na 8 juli 2013. Bovendien oordeelde het Grondwettelijk Hof dat het verschil in behandeling arbeiders versus bedienden ook zou worden weggewerkt in andere aangelegenheden waaronder de uitbetaling van het loon, de proefperiode, de jaarlijkse vakantie, arbeidsongeschiktheid, schorsingen van de arbeidsovereenkomst (bijvoorbeeld ten gevolge van slecht weer of technische stoornis), sociale verkiezingen, paritaire comités, vakbondsafvaardiging, aparte kamers voor arbeidsrecht,…“Bedrijven doen er goed aan om nu reeds de gevolgen van het nakende eenheidsstatuut in kaart brengen want dat het eenheidsstatuut er komt, is zeker, wanneer is nog onzeker”, aldus Stefan Nerinckx.
Arbeidsmarktmobiliteit onder druk
Over verschillende aspecten van het eenheidsstatuut, zoals de uitbetaling van lonen en vakantiegeld, zijn werknemers en werkgevers het eens. Bij een gelijkschakeling van het statuut van arbeiders en bedienden blijkt de eenmaking van de opzegtermijnen het grootste struikelblok. De diepe kloof tussen arbeiders en werkgevers komt hier het sterkst tot uiting. Het is duidelijk dat de werknemers weinig begrip hebben voor het standpunt van de werkgevers om de opzegtermijnen naar beneden te herzien. Het onderzoek komt verder tot enkele verrassende vaststellingen. Zo vindt ongeveer de helft van de bedrijven het niet nodig dat de opzegtermijnen en proefperiode van arbeiders en bedienden gelijk moeten zijn.
"De fixatie op lange opzegtermijnen, zoals die vandaag al bestaan voor bedienden, dreigt contraproductief te worden voor de arbeidsmarkt. Arbeiders en bedienden streven immers naar een maximalisatie van hun statuut, terwijl werkgevers vrezen voor het uit de hand lopen van de kosten van een gelijkschakeling. Deze patstelling zal moeten doorbroken worden", aldus Philippe Melis.
Carensdag
Een meerderheid van arbeiders én bedienden (57%) is voor het afschaffen van de carensdag. 1 op 2 kmo’s pleit echter voor het behoud van de carensdag die desnoods ook moet gelden voor bedienden. Het is duidelijk dat vooral de kmo’s (41%) vrezen dat het betalen van loon vanaf de eerste dag ziekte aan zowel arbeiders als bedienden voor hen onbetaalbaar wordt.
Grote bedrijven (27%) stellen zich hierin een flink stuk gematigder op. Het feit dat slechts een minderheid van alle betrokkenen (34%) vreest dat het afschaffen van de carensdag het ziekteverzuim bij arbeiders zal doen toenemen is een positieve noot in het debat, al is toch ruim 1 op 3 werkgevers deze mening toegedaan.
"De discussie over het eenheidsstatuut moet aanleiding geven tot het beter afstemmen van de rechten van werknemers op de realiteit van de arbeidsmarkt. Het nieuwe statuut dreigt onbetaalbaar te worden voor werkgevers en overheid en de al erg lage mobiliteit op de arbeidsmarkt zal er onder leiden. Wij pleiten ervoor om te streven naar redelijke opzegtermijnen en na te denken over een systeem dat mobiliteit, langer werken en activering in de hand werkt. Dit vraagt van zowel werkgevers als werknemers een grotere openheid dan tot op heden het geval is. Het zou zeer spijtig zijn moest het nieuwe statuut deze opportuniteit om de arbeidsmarkt verder te moderniseren aan zich zou laten voorbij gaan", besluit Philippe Melis.
